27 Ιουλίου 2024

Ολυμπιακό Μυστήριο... τρε Ζολί!/Olympic Mystery... très Jolly!

Δοκίμιο αρ. 38



Ο Philippe Katerine - Διόνυσος στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού 2024! Μια εικόνα αυθεντική, αναφορά στα ρωμαϊκά Bacchanalia, που έκλεψε την παράσταση, και ως εκ τούτου θα μείνει αλησμόνητη! Ακριβώς πίσω του, στο κέντρο, η Βασίλισσα-DJ του Γλεντιού Barbara Butch!


..."Τρε Ζολί" θα μπορούσε να είναι ο τίτλος της τελετής έναρξης των 33ων θερινών Ολυμπιακών Αγώνων στο Παρίσι! Τόσο επειδή τη σκηνοθέτησε το "τρομερό παιδί" του γαλλικού θεάτρου που ακούει στο όνομα Τομά Ζολί όσο κι επειδή μια άλλη ομορφιά πλημμύρισε τον Σηκουάνα και τα πέριξ! Μια ομορφιά που ο "κανονικός" κόσμος έχει συνηθίσει να μη θέλει να βλέπει, αλλά να καταπιέζει και να περιθωριοποιεί. Και το αποδεικνύει άλλη μια φορά με το να επιδεικνύει στα κοινωνικά δίκτυα και παντού τη μαζική δυσαρέσκειά του για το πολυθέαμα, ιδίως όμως ορισμένες πτυχές του που βρίσκει άκρως τολμηρές, ακατάλληλες για παιδιά, προσβλητικές απέναντι στον χριστιανικό κόσμο και την κυρίαρχη κουλτούρα της κανονικότητας. Ο Ζολί είναι εικονοκλαστικός σκηνοθέτης του θεάτρου και δεν συμβιβάζεται εύκολα, αν όχι καθόλου. Μπορεί δηλαδή να έστησε και αυτός ένα αλλιώτικο Δείπνο (οι πολλοί το θεωρούν ως παρωδία του "Μυστικού Δείπνου" του Ντα Βίντσι, και πολλοί οπτικοί καλλιτέχνες έχουν δουλέψει με το θέμα), ωστόσο το έπραξε πάνω σε μια πεζογέφυρα, πάνω σε ένα μεταίχμιο δηλαδή που δεν ανήκει ούτε στη μία πλευρά ούτε στην άλλη, αλλά μόνο στον μετέωρο εαυτό του! Και μας σέρβιρε το άβαταρ του θηλυπρεπούς θεού της μεταμφίεσης Διονύσου μέσα στον ίδιο δίσκο που υποτίθεται ότι τρώει και αυτός ("εκεί που τρώει και τον τρώνε" θα έλεγε ο Άμλετ) προκειμένου να δειπνήσει ελεύθερα ο κόσμος σε μια βακχική ευωχία (πρβλ. με ρωμαϊκά Bacchanalia), αλλά και να καταδειχθεί η καρναβαλική ποιότητα του πολιτισμού... Διότι, ναι, για όσους δεν το γνωρίζουν, η άθρησκη Γαλλία είναι μια ελεύθερη χώρα, με τα κουτσά και τα στραβά της φυσικά... Πλάι στην Ασέβεια(;), όμως, τοποθέτησε και την Κυρία Ευσέβεια με πλάνα επικίνδυνα από την επιχείρηση αποκατάστασης της καμένης Παναγίας των Παρισίων, ένα εργοτάξιο σαν τσίρκο με ακροβατικά που σου κόβουν τη μιλιά... Γι' αυτό προφανώς ο χριστιανικός κόσμος εστιάζει στο ...Φανερό Δείπνο του Περιθωρίου! Στην τέλεια παγίδα δηλαδή που είναι το θέατρο... Μαζί με τον ελευθερωτή των γυναικών Διόνυσο, ο Ζολί τίμησε και το θηλυκό στοιχείο στήνοντας χρυσόχρωμες αναπαραστάσεις σημαντικών γυναικείων προσωπικοτήτων της Γαλλίας που προσέφεραν στην πατρίδα τους και την ανθρωπότητα!

Ο Μεσαίωνας είναι πανταχού παρών σε αυτό το καλειδοσκοπικό Μυστήριο! Ο Ζολί χωροθέτησε τις επιτελέσεις στον (ιερό) ποταμό (αυτό σημαίνει "Σηκουάνας"), τις όχθες του και άλλα τοπόσημα όπως συνήθιζαν να απλώνουν τα Μυστήρια σε ολόκληρη (την) πόλη οι μεσαιωνικοί άνθρωποι με τους "οίκους", τα τροχήλατα άρματα-θεατρικές σκηνές, τα χλιδάτα και εντυπωσιακά σκηνικά και κοστούμια, τις διαδικασίες-παρελάσεις... Σύμβολα της ιπποσύνης παντού με κορυφαίο τον "Μυστήριο Λαμπαδηδρόμο" πρωταθλητή του παρκούρ που λειτούργησε ως ενοποιητικό στοιχείο! Το καλπάζον ατσαλένιο άλογο-μηχανισμός-της-Ιστορίας με γυναίκα αναβάτη αποτελούσε αναφορά στην Ιωάννα της Λωραίνης (οι στάχτες της σκορπίστηκαν στον ποταμό το 1431)! Μήπως ήθελε να σχολιάσει κάτι με όλα αυτά ο σκηνοθέτης; Εξαρτάται από το πώς επιλέγεις να τα προσλάβεις! Και η Εκκλησία -οποία έκπληξη- πολεμά και σήμερα ένα Μυστήριο, μάλιστα χωρίς καμία βάση!

Συμπερασματικά, η σύνθεση και η ισότιμη παράθεση των ετερόκλητων, των αντιθέτων, του παλιού με το νέο, του υψηλού με το χαμηλό έδωσαν μορφή σε ένα κατ' εξοχήν μεταμοντέρνο κολάζ που έλαβε διαστάσεις ιπποτικού μυθιστορήματος υπό την αδιάλειπτη παρισινή βροχή που θα διαβάζεται όπως βολεύει τον καθένα και την καθεμία, αφού εξ ορισμού ο μεταμοντέρνος θεατής είναι ελεύθερος να το βλέπει όπως επιθυμεί... Λοιπόν, εσείς ...δειπνήσατε;






July 27, 2024

Olympic Mystery... très Jolly!

Essay No. 38




Philippe Katerine - Dionysus at the opening ceremony of the Paris 2024 Olympic Games! An original image, a reference to the Roman Bacchanalia, which stole the show, and will therefore be unforgettable! Right behind him, in the center, the Queen-DJ of the Feast Barbara Butch.


..."Très Jolly" could be the title of the opening ceremony of the 33rd Summer Olympics in Paris! Both because it was directed by the "terrible child" of the French theater named Thomas Jolly and because another beauty flooded the Seine and its surroundings! A beauty that the "normal" world is used to not wanting to see, but to suppress and marginalize. And it proves it once again by showing on social networks and everywhere its massive displeasure with the multi-spectacle, but especially some aspects of it that finds extremely daring, unsuitable for children, offensive to the Christian world and the dominant culture of normality. Jolly is an iconoclastic theater director and does not compromise easily, if at all. In other words, he may have set up a different Supper (many consider it as a parody of the Da Vinci "Last Supper", and many visual artists have worked on the theme), but he did it on a footbridge, on a bridge that does not belong to either side or to the other, but only to its meteoric self! And he served us the avatar of the effeminate god of disguise Dionysus in the same tray he is supposed to eat ("where he eats and is eaten" Hamlet would say) for the world to dine freely in a Bacchic carousal (see Roman Bacchanalia), but also to demonstrate the carnival quality of culture... Because, yes, for those who don't know, irreligious France is a free country, with its lames and crooks of course... Next to... Impiety, however, he placed Lady Piety with dangerous shots from the restoration operation of the burnt Notre-Dame de Paris, a construction site like a circus with acrobatics that interrupt you... That is why the Christian world is apparently focusing on the Supper of the Margin! In the perfect trap that is the theater... Along with liberator of women Dionysus, Jolie also honored the female element by setting up gold-colored representations of important female figures of France who contributed to their country and humanity!

The Middle Ages are omnipresent in this kaleidoscopic Mystery! Jolly placed the performances on the (sacred) river ("Seine"), its banks and other landmarks as the medieval people used to spread the Mysteries throughout the city with the "mansions", the wheeled chariots-theatrical stages, the lavish and impressive sets and costumes, the processions-parades... Symbols of chivalry everywhere with the "Mysterious Torchbearer" champion of parkour at the top who acted like a unifying element! The galloping steel horse-mechanism-of-History with female rider looked like a visual allusion to Joan of Arc (her ashes were thrown into the Seine in 1431)! Does the director want to comment on something with all this? It depends on how you choose to hire them! And the Church -what a surprise- even today is fighting without no reason a Mystery play!

In conclusion, the synthesis and the coequal juxtaposition of the disparates, the opposites, the old with the new, the high with the low gave form to an eminently postmodern collage that took on the dimensions of a chivalric novel under the incessant Parisian rain to be read as it suits everyone and the each, since by definition the postmodern viewer is free to view it as he wish... Well, you ...dined, huh?

29 Ιουνίου 2024

Τοπία που εξατμίζονται/Evaporated Landscapes

 Δοκίμιο αρ. 36



Φωτο: Τάνια Κέλεϊ

Δεν είναι τυχαίο ότι η χορογράφος Μέτε Ινγκβάτσεν προέρχεται από τη Δανία, δηλαδή τη χώρα που επιδεικνύει πρωτοποριακό ενδιαφέρον για τη γρήγορη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια και ταυτόχρονα σημαντικό έργο στον τομέα αυτό καθ' ότι το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζεται το αντλεί από ανανεώσιμες πηγές. Μάλιστα πειραματίζεται στην παραγωγή ενέργειας από αστικά απόβλητα και την αποθήκευση άνθρακα. Ομοίως και η Ινγκβάτσεν επιχειρεί τα δικά της πειράματα στην τέχνη της για να δώσει μια αφυπνιστική μελλοντική εικόνα του φυσικού περιβάλλοντος του πλανήτη σαν να οπτικοποιεί -όπως η ίδια εξηγεί- "σενάρια επιστημονικής φαντασίας". Σε μια σειρά από περφόμανς από το 2010 -που θα μπορούσαμε άνετα να χαρακτηρίσουμε "οικολογικές"- ("The Light Forest", "The Extra Sensorial Garden", κ.ά.), "χορογραφεί" τοπία της φύσης και φυσικά φαινόμενα με τεχνητό τρόπο και εφήμερα υλικά (φώτα, ήχους, καπνό, φούσκες) χωρίς τη συμμετοχή χορευτών! Η χορογραφία δεν κινεί ανθρώπινα σώματα επί σκηνής, αλλά περιφερειακά τους τεχνικούς-περφόρμερ και βέβαια την ίδια τη δημιουργό που λαμβάνει μέρος χειριζόμενη μηχανήματα. Η ίδια αποκαλεί τη δουλειά της "χορογραφία της υλικότητας" και μας θυμίζει αυτό που έγραψε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα ο ρηξικέλευθος Έντουαρντ Γκόρντον Κρεγκ: "Μήπως θα ήταν πιο κοντά στην τέχνη αν δεν είχαμε καθόλου τον άνθρωπο (επί σκηνής), αλλά μόνο κινήσεις κάποιου άυλου στοιχείου που θα υποδήλωναν τις κινήσεις που η ψυχή του ανθρώπου κάνει αντιπαλεύοντας την ψυχή της φύσης;" (Από το δοκίμιό του "Μελέτη για την Κίνηση" 1906-13)

Μια καλή ιδέα των πειραματισμών της δίνουν τα "Τοπία που εξατμίζονται", που είδα παλιότερα στο Φεστιβάλ της Καλαμάτας, και έκτοτε επανέρχεται κάθε τόσο στη μνήμη μου σαν Leitmotiv περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και συναγερμού. "Μετάβαση από το λευκό στο κόκκινο" θα μπορούσε σχηματικά να είναι ο εναλλακτικός τίτλος αυτής της περφόρμανς, αφού από την κυριαρχία των "αερίων" και των φυσαλίδων (στο μεγαλύτερο τμήμα της) πέρασε σε ένα εκπληκτικό φινάλε εξάπλωσης μιας κόκκινης δέσμης φωτός που μας προβλημάτισε σαν αίνιγμα! Τα συστατικά δηλαδή που εξ ορισμού είναι δευτερεύοντα στο θέατρο, εδώ πρωταγωνίστησαν. Ο χώρος δράσης των υλικών ήταν ένα οριοθετημένο με καθίσματα και μηχανήματα τετράγωνο τμήμα πάνω στη μεγάλη σκηνή του Μεγάρου Χορού. Οι θεατές δηλαδή ήμασταν κομμάτι του έργου. Καθίσαμε περιμετρικά και είχαμε τη δυνατότητα να παρατηρούμε, εκτός από την παραγόμενη στην τετράγωνη σκηνή ψευδαίσθηση των υλικών-εν-κινήσει, τους άλλους θεατές απέναντι, τους τεχνικούς περφόρμερ του ηχητικού σχεδίου της Μίνα Τικάινεν και του φωτιστικού του Ζεράλντ Κουρντιάν και την ίδια τη χορογράφο να χειρίζεται ρυθμικά το μηχάνημα παραγωγής ατμού και φυσαλίδων: η ψευδαίσθηση υπονομευόταν σκόπιμα διαρκώς, η μπρεχτικού προσανατολισμού έκθεση των -ανθρώπινων και μη- κατασκευαστών και εκτελεστών της περφόρμανς ήταν σημαίνουσα! Ο άνθρωπος παράγει αυτό το τεχνητό περιβάλλον, αυτός ευθύνεται για τη μετάβαση στο ανυπόφορο κόκκινο! Κι εμείς θεατές! Απλοί θεατές που προσπαθούμε να λύσουμε το αίνιγμα, άλλοτε με επιτυχία κι άλλοτε με δυσκολία... Στο σκηνικό πρωταγωνιστούν τα υλικά και ο άνθρωπος είναι εξαφανισμένος!

Όταν τελείωσε η περφόρμανς, αποχώρησα προβληματισμένος από το σοκ του κόκκινου εφιάλτη! Το πάρτι με τις φούσκες και τους ατμούς βέβαια με είχε κάνει να αισθάνομαι και υπέροχα κάποιες στιγμές, όμως δεν έλλειψε η στιγμή που είχα την εντύπωση πως οι θεατές πετούσαμε πάνω από (τα) σύννεφα! Στην έξοδο της σκηνής του Μεγάρου συνάντησα τη Μέτε και της εξέφρασα την έκπληξη αλλά και τον θαυμασμό μου για την εμπειρία. Ήταν σαν να της έδωσα υπόσχεση πως θα έγραφα για τα "Τοπία που εξατμίζονται"... Άργησα όμως και εγώ και μάλιστα πολύ! Απολογούμαι καθώς ζεσταίνομαι επικίνδυνα!






June 29, 2024

Evaporated Landscapes

Essay No. 36



Photo by Tania Kelley


It is no coincidence that the choreographer Mette Ingvartsen comes from Denmark, that is, the country that shows a pioneering interest in the rapid transition to green energy and at the same time an important work in this field as half of the electricity it needs derives from renewable sources. In fact, it is experimenting with energy production from municipal waste and carbon storage. Similarly, Ingvartsen attempts her own experiments in her art to provide an awakening future image of the planet's natural environment as if visualizing -she explains- "science fiction scenarios". In a series of performances from 2010 -which we could easily call "ecological"- ("The Light Forest", "The Extra Sensorial Garden", etc.), she "choreographs" natural landscapes and natural phenomena with artificial way and ephemeral materials (lights, sounds, smoke, bubbles) without the participation of dancers! The choreography does not move human bodies on stage, but peripherally the technicians-performers and of course the creator herself who takes part by operating machinery. She calls her work "choreography of materiality" and reminds us of what the pioneer Edward Gordon Craig wrote at the beginning of the last century: "Would it not be still more near to art if we had no man (on stage), but only movements of some intangible material which would suggest the movements which the soul of man makes battling against the soul of nature?" (From his essay "Study for Movement" 1906-13.)

A good idea of her experimentation is given by "Evaporated Landscapes", which I saw earlier at the Kalamata Festival, and since then it comes back to my memory every now and then as a Leitmotiv of environmental awareness and alarm. "Transition from white to red" could schematically be the alternative title of this performance, since it went from the dominance of "gases" and bubbles (for the most part) to a stunning finale of spreading a red beam of light that troubled us like a riddle! In other words, the components that by definition are secondary in the theater, here they took center stage. The action area of the materials was a square section delimited by seats and machines on the big stage of the Dance Megaron. In other words, we, the viewers, were part of the project. We sat around the perimeter and had the opportunity to observe, in addition to the illusion of materials-in-motion produced on the square stage, the other spectators opposite, the technical performers of Mina Tikainen's sound design and Gérald Kurdian's lighting and the choreographer herself rhythmically manipulating the steam and bubble machine: the illusion was deliberately undermined throughout, the Brechtian-oriented exposure of the -human and non- makers and performers of the performance was significant! Man produces this artificial environment, he is responsible for the transition to unbearable red! And us viewers! Simple spectators who try to solve the riddle, sometimes with success and sometimes with difficulty... In the setting, the materials are the star and the man has disappeared! 

When the performance was over, I left troubled by the shock of the red nightmare! The party with the bubbles and vapors certainly made me feel wonderful at some moments, but there was a moment when I had the impression that we, the spectators, were flying above (the) clouds! At the exit of the Megaron stage, I met Mette and expressed my surprise and admiration for the experience. It was as if I had promised her that I would write about "Evaporated Landscapes"... But I was also late and very late! Apologies as I'm getting dangerously hot!